Հնագույն ԴՆԹ-ն բացահայտել է ավելի քան 20 հազար տարի առաջ Եվրոպայում ապրած հսկա կռունկների առեղծվածը
Թռչուններ03:42 | հոկտեմբերի 30, 2026Հնագույն ԴՆԹ-ն բացահայտել է ավելի քան 20 հազար տարի առաջ Եվրոպայում ապրած հսկա կռունկների առեղծվածը
լսել հոդվածըԿիսվել
նախընտրելի դարձնել
<!—>]—>
Բրիտանացի գիտնականները լուծել են շուրջ 150 տարվա առեղծվածը՝ պարզելով այն հսկա կռունկի մնացորդների պատկանելությունը, որը, ինչպես ենթադրվում էր, Եվրոպայում ապրել է ավելի քան 20 հազար տարի առաջ։ Գենետիկական վերլուծությունը ցույց է տվել, որ թռչունը ոչ թե առանձին անհետացած տեսակ էր, այլ ժամանակակից մոխրագույն կռունկի ավելի խոշոր ձևը։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Royal Society Open Science գիտական հանդեսում։
XIX դարում ֆրանսիացի կենսաբան Ալֆոնս Միլն-Էդվարդսը նկարագրել է ենթադրյալ անհետացած տեսակ՝ Grus primigenia անվամբ։ Դասակարգման համար հիմք են ծառայել Ֆրանսիայի հարավի քարանձավներում հայտնաբերված ոսկորների բեկորները, որոնք թվագրվել են վերջին սառցադաշտային ժամանակաշրջանի ավարտով։ Այդ ժամանակից ի վեր համարվում էր, որ մնացորդները պատկանում են հսկա կռունկների առանձին տեսակի։
Սակայն Բորնմութի համալսարանի էվոլյուցիոն հնէաէկոլոգիայի պրոֆեսոր Ջոն Ստյուարտի ղեկավարությամբ կատարված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ այդ թռչունները ժամանակակից տեսակի՝ մոխրագույն կռունկի (Grus grus) խոշոր առանձնյակներ էին։
Գիտնականները ենթադրում են, որ սկզբնական սխալը կարող էր պայմանավորված լինել արուների և էգերի չափերի տարբերությամբ։ Կռունկների արուներն էգերից խոշոր են, և հետազոտողները կարծում են, որ այդ առանձնահատկությունը կարող էր նպաստել երկու տարբեր տեսակների՝ ժամանակակից կռունկի և նրա ավելի խոշոր անհետացած ազգակցի գոյության մասին վարկածի առաջացմանը։
Ստոկհոլմի պալեոգենետիկայի կենտրոնի հետ համատեղ իրականացված հետազոտության ընթացքում մասնագետներն ուսումնասիրել են Անգլիայում, Ուելսում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում և Բալեարյան կղզիներում հայտնաբերված կռունկների 18 ոսկորներից առանձնացված հնագույն ԴՆԹ-ն։
Նախկինում գիտնականները փորձում էին մնացորդների պատկանելությունը որոշել հիմնականում ոսկորների չափերով և ձևով։ Գենետիկական վերլուծությունը հնարավորություն է տվել առավել ճշգրիտ տեղեկություններ ստանալ թռչունների ծագման մասին։
Այժմ հետազոտողները մտադիր են պարզել, թե ինչու են կռունկները ժամանակի ընթացքում փոքրացել։ Հնարավոր պատճառների թվում նրանք նշում են ջրաճահճային տարածքների չորացումը և մարդու կողմից հողօգտագործման փոփոխությունները։ Սակայն այդ վարկածը հաստատելու համար լրացուցիչ հետազոտություններ կպահանջվեն։
Աշխատանքը նաև կասկածի տակ է դնում թռչունների անհետացած տեսակների վերաբերյալ նախկին որոշ եզրակացություններ։ Եթե դասակարգումը հիմնված է եղել բացառապես ոսկորների չափերի տարբերությունների վրա, ապա այդ տեսակների մի մասը կարող էր սխալ որոշված լինել։
Ստյուարտի կարծիքով՝ անցյալում անհետացած տեսակների թիվը կարող էր գերագնահատված լինել. որոշ թռչուններ, որոնք համարվել են առանձին անհետացած տեսակներ, իրականում կարող էին լինել այսօր գոյություն ունեցող տեսակների ավելի խոշոր կամ ավելի մանր ձևեր։
Հասանելի է
Թեմա
ԹռչուններԳենետիկաՀնէաբանությունԳիտություն
Աղբյուրը՝ NEWS.am
