Հնագետները պարզել են, թե որտեղից էին հին պուեբլոները կապույտ հանքանյութ արդյունահանում 1400 տարի առաջ

Հին քաղաքակրթություններ05:42 | նոյեմբերի 12, 2026Հնագետները պարզել են, թե որտեղից էին հին պուեբլոները կապույտ հանքանյութ արդյունահանում 1400 տարի առաջ
լսել հոդվածըԿիսվել նախընտրելի դարձնել

<!—>

]—>

Հնագետները պարզել են, որ հին պուեբլոները վառ կապույտ ազուրիտ հանքանյութն արդյունահանում էին ներկայիս ԱՄՆ-ի առնվազն երկու շրջանում՝ Յուտա նահանգում և Նյու Մեքսիկոյի Զունի լեռներում։ Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ արդեն մ.թ. մոտ 600 թվականին այս համայնքների ներկայացուցիչները զգալի տարածություններ էին անցնում՝ ձեռք բերելու համար հումքը, որն օգտագործում էին որպես գունանյութ կամ ներկ։

Աշխատանքը ղեկավարել է Նյու Մեքսիկոյի համալսարանի մարդաբանության ամբիոնի դոցենտ և համալսարանի Մաքսվելի թանգարանի հնագիտական հավաքածուների համադրող Կարի Շլեխերը։ «Կապույտի ոլորտներ. ազուրիտի ծագման իզոտոպային վկայությունները պուեբլոների նախնիների աշխարհում» հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Journal of Archaeological Sciences: Reports ամսագրում։

Հետազոտությանը մասնակցել են նաև Դիքինսոնի և Ջունիատայի քոլեջների, ինչպես նաև Յուտայի Էջ-օֆ-Սիդարս պետական պարկի թանգարանի երկրաքիմիայի և հնագիտության մասնագետներ։ Հնագիտական գիտելիքներն ու երկրաքիմիական վերլուծության մեթոդները թիմին հնարավորություն են տվել մշակելու հնագույն ազուրիտի երկրաբանական աղբյուրները որոշելու եղանակ։

Գիտնականները հանքանյութի նմուշներ են վերցրել Նյու Մեքսիկոյի և Յուտայի երկու հանքավայրից, որտեղ հայտնաբերվել են հին պուեբլոների կողմից դրա արդյունահանման վկայություններ։ Այնուհետև հետազոտողներն ընտրել են 12 հնագիտական նմուշ Չորս անկյան տարածաշրջանից՝ ներկայիս Յուտա, Կոլորադո, Արիզոնա և Նյու Մեքսիկո նահանգների սահմանների հատման տարածքից, և դրանք համեմատել հայտնի հանքավայրերի նմուշների հետ։

Հանքանյութի ծագումը որոշելու համար թիմն օգտագործել է կապարի, ստրոնցիումի և պղնձի իզոտոպների վերլուծություն։ Արդյունքները ցույց են տվել, որ ուսումնասիրված հնագիտական նմուշների մեծ մասը, հավանաբար, ծագում էր Յուտայի Լիսբոն հովտից՝ ներկայիս Մոաբ քաղաքից ոչ հեռու։ Եվս երկու նմուշի ծագումը կապվել է Նյու Մեքսիկոյի Զունի լեռների հետ։

«Մեզ հետաքրքրում էր պարզելը, թե որքան հեռու էին մարդիկ գնում՝ արդյունահանելու կամ փոխանակման միջոցով ձեռք բերելու համար այն հումքը, որն օգտագործում էին առօրյայում։ Ազուրիտի հնագույն նմուշների ուսումնասիրության այս մեթոդը կօգնի ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես էին պուեբլոների նախնիներն օգտագործում բնական պաշարները, տեղաշարժվում իրենց տարածքներում և նյութեր փոխանակում»,- նշել է Շլեխերը։

Ըստ նրա՝ հետազոտողներին հաջողվել է հաստատել նմուշների ծագումը և ցույց տալ, որ մոտ 1400 տարի առաջ պուեբլոները ներկայիս Նյու Մեքսիկոյի տարածքից տեղափոխվում էին ներկայիս Յուտայի կենտրոնական հատված։

Վերլուծությունը նաև ցույց է տվել, որ ազուրիտի երկրաբանական ծագումը որոշելու համար առավել հարմար են կապարի և ստրոնցիումի իզոտոպները։ Պղնձի իզոտոպներով, չնայած պղինձը հանքանյութի հիմնական տարրերից մեկն է, հնարավոր չի եղել տարբերակել ուսումնասիրված երկու հանքավայրի նմուշները։

Այժմ Շլեխերը և նրա գործընկեր Էլիսոն Թիբոդոն նախատեսում են ավելացնել ուսումնասիրվող նմուշների թիվը և ընդլայնել հանքավայրերի տվյալների բազան։ Մասնավորապես, նրանք մտադիր են ուսումնասիրել Նյու Մեքսիկոյի լեռնագործության թանգարանում պահվող լրացուցիչ նմուշները։

Հետագայում հետազոտողները նաև հույս ունեն համագործակցություն հաստատելու ԱՄՆ-ի հարավարևմտյան շրջանների բնիկ համայնքների հետ։ Շլեխերի կարծիքով՝ գիտական հետազոտությունների արդյունքները կարելի է համադրել այս ժողովուրդների բանավոր ավանդությունների հետ՝ առանձին հանքավայրերի օգտագործման պատմությանը հետևելու և անցյալում նրանց ավանդական տարածքների սահմանները ճշտելու համար։

<!—>

Հասանելի է

[—>русский

Թեմա

Հին քաղաքակրթություններՀնագիտությունՀանքանյութեր

Տեղադրություն

ԱՄՆ

Աղբյուրը՝ NEWS.am