Գիտնականները բացահայտել են 1938 թվականին Պաղեստինում գնդակահարված հայտնի հնագետի սպանությունը

Հնագիտություն02:37 | նոյեմբերի 5, 2026Գիտնականները բացահայտել են 1938 թվականին Պաղեստինում գնդակահարված հայտնի հնագետի սպանությունը
լսել հոդվածըԿիսվել նախընտրելի դարձնել

<!—>

]—>

Բրիտանացի հնագետ Ջեյմս Լեսլի Սթարքին, որը սպանվել է 1938 թվականին՝ հնագույն Լաքիշ քաղաքից Երուսաղեմ մեկնելիս, հնարավոր է՝ գնդակահարվել է այն հողերի շուրջ ծագած հակամարտության պատճառով, որտեղ պեղումներ էին կատարվում։ Նման եզրակացության են հանգել հետազոտողները՝ ուսումնասիրելով բրիտանական արխիվները, հետախուզական փաստաթղթերը և պաղեստինցի բնակիչների վկայությունները, որոնք պահպանվել են նրանց ժառանգների պատմություններում։

Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Bulletin of the History of Archaeology գիտական հանդեսում։ Աշխատանքի հեղինակները՝ Երուսաղեմի Եբրայական համալսարանի պրոֆեսոր Յոսեֆ Գարֆինկելը և Վան Լիր ինստիտուտի պատմաբան Ռոյ Մարոմը, կարծում են, որ սպանությունը ոչ թե 1936–1939 թվականների Արաբական ապստամբության ընթացքում տեղի ունեցած բռնության պատահական դրվագ էր, այլ հողային վեճի հետ կապված նպատակաուղղված գործողություն։

Սթարքին 1932 թվականից ղեկավարում էր Պաղեստինի հարավ-արևմուտքում գտնվող հնագույն Լաքիշի պեղումները։ 1938 թվականի հունվարի 10-ին նա մեկնում էր Երուսաղեմ՝ մասնակցելու Հնագիտական թանգարանի բացմանը, որն այսօր հայտնի է որպես Ռոքֆելլերի թանգարան։ Հեբրոնից ոչ հեռու զինված մարդիկ կանգնեցրել են նրա ավտոմեքենան։ Համոզվելով, որ իրենց առջև Լաքիշի արշավախմբի ղեկավարն է, նրանք վարորդին հրամայել են հեռանալ, իսկ հնագետին գնդակահարել են։

Բրիտանական իշխանություններն այն ժամանակ տեղի ունեցածը որակել են որպես ավազակային հարձակում և պաշտոնապես պատասխանատվությունից ազատել հարևան ալ-Կուբայբա գյուղի բնակիչներին։

Սակայն արխիվային փաստաթղթերը ցույց են տվել, որ արշավախումբը հակամարտության մեջ էր տեղի հողատերերի հետ՝ պեղումների տարածքում գտնվող գյուղատնտեսական հողակտորների պատճառով։ Բրիտանական իշխանությունները վիճելի հողերը վերցրել էին հնագիտական աշխատանքների համար, իսկ փոխհատուցումների վճարումը ձգձգվել էր տարիներով։ Ըստ հետազոտության՝ դրանք ամբողջությամբ վճարվել են միայն 1943 թվականին։

1937 թվականին բրիտանական Հնությունների վարչությանն ուղղված դիմումում հողատերերից մեկը՝ Սալիհ ալ-Հաջ Համադ Աբու Ավադը, բողոքել է, որ արշավախմբի օգտագործած հողակտորների համար վճարում չի կատարվել, թեև իր ընտանիքի ապրուստն ամբողջությամբ կախված էր բերքից։

Հետազոտողները նոր տեղեկություններ են ստացել գյուղի նախկին բնակիչների և նրանց ժառանգների բանավոր վկայությունների շնորհիվ։ Այդ պատմություններում հողերի կորստի, ծառերի ոչնչացման և գյուղատնտեսական հողերից օգտվելու սահմանափակումների մասին հիշողություններ են պահպանվել։

Այդ վկայությունները համադրելով բրիտանական և այլ արխիվային նյութերի հետ՝ գիտնականները պաղեստինցի ապստամբների հրամանատար Իսսա ալ-Բաթթաթին սպանության ենթադրյալ անմիջական կատարող են անվանել։ Հեղինակների վարկածով՝ պեղումների վայրից հեռու կատարված հարձակումը կարող էր այդ կերպ կազմակերպված լինել՝ գյուղը բրիտանական պատժիչ գործողությունների անմիջական վտանգի տակ չդնելու համար։

Միաժամանակ հետազոտողներն ընդգծում են, որ իրենց եզրակացությունները պատմական վերակազմություն են. սպանության անմիջական մասնակցի խոստովանություն գտնել չի հաջողվել։

Հեղինակները կարծում են, որ այդ պատմությունը ցույց է տալիս, թե բրիտանական գաղութային կառավարման պայմաններում իրականացվող հնագիտական հետազոտություններն ինչպես կարող էին հակասության մեջ մտնել տեղի բնակիչների շահերի հետ։

Հասանելի է

русский

Թեմա

ՀնագիտությունՊատմությունՍպանություն

Տեղադրություն

Պաղեստին

Աղբյուրը՝ NEWS.am